Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ppp. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą ppp. Pokaż wszystkie posty

7 czerwca 2022

Polski Kongres Prawa PPP

6 czerwca 2022 roku, odbył się Polski Kongres Prawa PPP, w czasie którego wygłosiłem referat pt. „Zmienione podejście do projektów efektywności energetycznej w formule PPP, w aktualnych realiach biznesowych – rozważania oparte o doświadczenia praktyczne”.

Kluczową kwestią, przewijającą się w trakcie wystąpienia była próba odpowiedzi na pytanie, jak rozwinąć rynek projektów efektywności energetycznej obiektów i zainteresować nim partnerów prywatnych? Poniżej pięć kluczowych obszarów do ulepszenia – w oparciu o dotychczasowe doświadczenia, w dostosowaniu do dzisiejszych realiów rynkowych:

1 października 2021

Przyczyny spodziewanego dużego zainteresowania projektami „o poprawę efektywności energetycznej” (EPC/ESCO) w kontekście aktualnych realiów biznesowych i regulacyjnych

W latach 2010-2018 aktywnie uczestniczyłem w rozwijaniu projektów modernizacji energetycznych w formułach ESCO i PPP. W tym okresie udało się zawrzeć sporo umów mimo braku wsparcie regulacyjnego formuły EPC/ESCO. Kilkadziesiąt projektów, które zrealizowano w następstwie zawartych w tamtym okresie umów, stanowi bardzo dużą bazę doświadczeń. Firmy ESCO skonfrontowały swoje wyobrażenia o ryzykach takich kontraktów z rzeczywistością, samorządy przekonały się, że nie warto występować w negocjacjach z pozycji siły, a konsultanci przedefiniowali realny poziom swojego wpływu na racjonalność decyzji ich zleceniodawców. Ta wiedza pozwoli obecnie zawierać szybciej lepsze umowy. Muszę stwierdzić, że obecne uwarunkowania regulacyjne, społeczne i biznesowe są wielokrotnie bardziej stymulujące. Warto tu wymienić główne, istotne elementy, skłaniające do tezy o spodziewanym wzroście liczby i ogólnej wartości modernizacji typu ESCO/PPP:

26 kwietnia 2021

Długoterminowa strategia renowacji a doradcy energetyczni

Europejska strategia „Renovation Wave” określa ambitny cel, jakim jest dynamiczna modernizacja pod kątem energetycznym zasobów budynkowych (budynki mieszkalne i niemieszkalne) krajów członkowskich. Implikuje to przygotowanie właściwych planów krajowych, wymaganych dyrektywą 2010/31/UE. W Polsce planem tym jest Uchwała Rządu pn. Długoterminowa strategia renowacji (Uchwała DSR), określająca kierunki działań do roku 2050. Koncentrując uwagę jedynie na budynkach użyteczności publicznej i niemieszkalnych (poza produkcyjnymi, gospodarczymi i magazynowymi) mówimy o ok. 3 mln. obiektów. Nawet, jeśli część z nich podlegała już usprawnieniom, to praktycznie zawsze pozostały jakieś zakresy do wykonania. Wydaje się, że efektywna modernizacja dużej liczby obiektów będzie wymagała nowego podejścia do sprawnego planowania działań i procedury zawierania umów, w szczególności w sektorze publicznym.

28 maja 2019

Energy Performance of Buildings Directive – dyrektywa dot. parametrów eksploatacyjnych budynków w odniesieniu do energii

Dyrektywa unijna o tej nazwie została przyjęta w czerwcu 2018 roku. Państwa członkowskie zostały zobligowane do implementacji w regulacjach krajowych w okresie 20 miesięcy. Dyrektywa EPBD ma kluczowe znaczenie dla przyspieszenia procesu poprawy zarówno efektywności energetycznej jak i komfortu cieplnego niemieszkalnych budynków istniejących (w tym należących do samorządów jak i administracji rządowej), o mocy zainstalowanej systemów centralnego ogrzewania i/lub wentylacji powyżej 290 kW. Dotyczy ona w przybliżeniu wszystkich budynków o powierzchni większej niż 3000 m² przed termomodernizacją budowlaną i 5000 m² po.]

Jakie działania wymusza ta regulacja? W skrócie można powiedzieć, że najważniejszym nakazem jest to, że do roku 2025 takie budynki muszą zostać wyposażone w systemy automatyki i sterowania umożliwiające optymalizację zużycia energii. W dyrektywie EPBD podano wymagania, jakim musi sprostać system:

29 kwietnia 2019

Budynki publiczne – aktualny stan zasobów a potencjał zwiększenia efektywności energetycznej

Jeszcze dziesięć lat temu, w zasobach samorządowych dominowały obiekty wymagające podstawowej termomodernizacji, czyli zmniejszenia strat cieplnych budynku. Od tamtej pory obraz zdecydowanie się zmienił. Staraniem miast i gmin, również dzięki dotacjom z programów Unii Europejskiej, dokonano termomodernizacji istotnej części zasobów. Aktualnie mamy więc jeszcze sporą grupę budynków do termomodernizacji budowlanej charakteryzujących się nieakceptowalnie dużymi współczynnikami przenikania, budynki po termomodernizacji o racjonalnych parametrach cieplnych i budynki nowe, oddane do użytku w ostatnich latach, o bardzo niskich stratach cieplnych.

Tak w uproszczeniu wygląda stan budynków, jeśli chodzi o efektywność energetyczną bierną, czyli wynikającą z ich konstrukcji. A jak przedstawia się sytuacja po stronie efektywności czynnej czyli w zakresie zapewnienia możliwości wpływu na parametry pracy budynku w czasie jego eksploatacji i faktycznego wykorzystania tego potencjału?

24 marca 2018

Oszacowanie kosztu modernizacji energetycznej budynków w procedurze PPP

Projekty modernizacji energetycznej budynków w formule PPP wymagają właściwego przygotowania jeszcze przed zaproszeniem partnerów prywatnych do udziału w postępowaniu. W szczególności, istotną sprawą jest wiarygodne oszacowanie całkowitego kosztu projektu. Z doświadczeń wynika, że jakkolwiek nie jest to łatwe, ma jednak kluczowe znaczenie dla powodzenia zasadniczego etapu modernizacji – wyboru partnera prywatnego i podpisania wieloletniej umowy. Wydaje się, że właściwe jest tu podejście „iteracyjne” czyli proces, który w momencie zakończenia etapu negocjacji pozwoli stronie publicznej określić szacunkową cenę na tyle dokładnie, że różnica nie będzie przekraczała +/- 10% w stosunku do najlepszej oferty. Taki proces powinien zawierać trzy etapy.

31 grudnia 2017

Maksymalizacja efektu energetycznego w projektach modernizacji budynków a odpowiedzialność partnera publicznego

Obowiązek zaoferowania, zagwarantowania i uzyskania znaczącego efektu energetycznego w projektach PPP leży po stronie partnera prywatnego. To sprawa oczywista i nie budzi wątpliwości. Taka jest idea umów „o efekt”, w tym umów PPP. W związku z coraz większą ilością projektów na rynku a tym samym uczestników postępowań – partnerów publicznych, prywatnych, konsultantów prawnych i technicznych – zachodzi jednak potrzeba bardziej wnikliwego rozpatrywania podziału ról między partnera publicznego i prywatnego w tym zakresie. Rodzi się pytanie o odpowiedzialność za stworzenie warunków do maksymalizacji wspomnianego efektu energetycznego, w ujęciu ilościowym i jakościowym (średnia cena energii).

26 kwietnia 2017

Oświetlenie w projektach zwiększenia efektywności budynków

Modernizacja oświetlenia w istniejących budynkach użyteczności publicznej stała się standardem we wszystkich projektach zwiększających efektywność – również w projektach PPP, zarówno zwykłych jak i hybrydowych. Zazwyczaj polega ona na wymianie oświetlenia na oprawy ze źródłami LED, z zachowaniem normowych wartości natężenia i równomierności oświetlenia. Stwarza to czasem konieczność zmiany rozkładu lub zwiększenia liczby lamp. Gwarancja efektu jest oparta o różnicę zainstalowanej mocy bazowej i mocy zainstalowanej po modernizacji. Jest to dość ułomne rozwiązanie ponieważ z jednej strony nie daje motywacji do stosowania rozwiązań umożliwiających sterowanie czasem i natężeniem oświetlenia, z drugiej strony nie pozwala na wiarygodne określenie kosztu oświetlenia. Do oszacowania kosztu energii na oświetlenie po modernizacji zakłada się normatywne czasy świecenia, w zależności od kategorii obiektu, ale z doświadczenia wiadomo, że wartości mają mało wspólnego z rzeczywistością; w najlepszym razie można je traktować jako najdłuższy możliwy czas świecenia. Powodem powyższego stanu jest przekonanie, że jeśli jedynym miernikiem zużycia energii elektrycznej w obiekcie jest licznik główny, to ryzyko udzielenia gwarancji zmniejszenia zużycia tylko w oparciu o ten pomiar, jest zbyt duże.

26 października 2016

Bariery rozwoju projektów modernizacji energetycznej budynków

Z dotychczasowej praktyki wynika, że zrealizowane projekty modernizacji energetycznej budynków, dzięki gwarancji uzyskania efektu w zakresie obniżenia zużycia energii charakteryzują się dobrym lub bardzo dobrym zwrotem nakładów inwestycyjnych. Oznacza to, że koszt modernizacji i zarządzania energią w całości lub w większej części zwraca się z oszczędności już w okresie kontraktu. Jednocześnie potwierdza się również inne ważne założenie kontraktowe formuły performance contracting, że to wykonawca zarządzający energią rozwiązuje problemy eksploatacyjne i oczywiście ponosi pełne ryzyko zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach. Z drugiej strony, zasoby budynków wymagających modernizacji i obniżenia zużycia energii, będących własnością samorządów lub Skarbu Państwa, są przeogromne.

Powyższe fakty sugerują, że instytucje publiczne powinny ogłaszać setki takich projektów rocznie. Dlaczego więc rzeczywistość jest tak bardzo odmienna?

8 maja 2016

Fundusze unijne w roku 2016 a projekty zwiększenia efektywności energetycznej budynków

W bieżącym roku projekty modernizacji budynków pod kątem zwiększenia efektywności energetycznej znalazły się w obszarze możliwości uzyskania dofinansowania ze środków UE. Warto zastanowić się, jak ta nowa sytuacja wpływa na zawartość programów funkcjonalno-użytkowych takich projektów. W dotychczasowej sytuacji, samorząd planując modernizację budynków zakładał, jako bardzo ważny warunek, zapewnienie zwrotu większości całkowitych kosztów projektu z oszczędności gwarantowanych przez partnera prywatnego. Spłata projektu, rozłożona najczęściej na kwartalne raty w okresie piętnastu lat, następowała równolegle z generowaniem środków pochodzących z obniżonego zużycia energii. Zazwyczaj stanowiło to od 50% do 100% raty, resztę uzupełniał partner publiczny ze środków własnych. Należy zaznaczyć, że w dopłacanej kwocie większość stanowiły również swoiste oszczędności, czyli koszty „uniknięte” lub „poniesione przy okazji”. Chodzi tu o uniknięte koszty serwisu i napraw oraz ewentualnych wymian zainstalowanych urządzeń – zawarte w wynagrodzeniu i ryzyku partnera prywatnego – a także o część kosztów, wynikających z prac przeprowadzonych przy okazji projektu energetycznego, nie mających jednak wpływu na zużycie energii.

31 grudnia 2015

Gwarancje partnera prywatnego w projektach modernizacji energetycznej w formule PPP

Specyfiką tego typu projektów jest kilkunastoletni kontrakt z gwarancją dostępności – czyli, w tym przypadku, przede wszystkim z gwarancją uzyskania określonego zmniejszenia zużycia energii. Analizę ułatwi podział usprawnień i modernizacji podlegających gwarancji na dwie grupy:
  1. Modernizacja budowlana, wpływająca lub nie na charakterystykę energetyczną obiektu (np. ocieplenie, wymiana okien, część hydrauliczna instalacji c.o. i c.w.u., okablowanie elektryczne).
  2. Wchodzące w zakres modernizacji systemy i urządzenia, zasadniczo związane z ideą projektu czyli poprawą efektywności energetycznej i zarządzaniem energią, których eksploatacja w pełni zależy od partnera prywatnego w całym okresie kontraktu PPP (np. sterowniki, urządzenia pomiarowe, komunikacyjne, automatyka wykonawcza, wbudowane źródła energii i transformacji, pompy).

9 września 2015

Modernizacje energetyczne szpitali, cz. 2

Planowanie procesu modernizacji energetycznej szpitala należy zacząć od określenia technicznie pożądanego zakresu działań oraz oszacowania kosztu inwestycyjnego. Konieczna jest również realna ocena oszczędności kosztów energii i mediów, na którą gwarancji od partnera prywatnego zażąda w umowie dyrekcja szpitala. Teraz trzeba ocenić prawdopodobieństwo i wielkość dodatkowych środków, możliwych do uzyskania w trakcie realizacji projektu, z tytułu zwiększania efektywności energetycznej obiektu (najczęściej są to środki NFOŚiGW, WFOŚ lub z programów UE). Kolejnym krokiem jest ustalenie kwoty koniecznej do finansowania przez partnera prywatnego i, co za tym idzie, realnego kosztu takiego finansowania przy założonym okresie spłaty ratalnej (długość umowy PPP).

22 lipca 2015

Modernizacje energetyczne szpitali, cz. 1

Spośród działających w kraju szpitali najróżniejszych szczebli, od największych – wojewódzkich do, z reguły najmniejszych i najmniej licznych – miejskich, większość jest w stanie wymagającym zarówno remontów o charakterze budowlanym jak i modernizacji systemów dostawy i dystrybucji energii i pozostałych mediów. Najbardziej pożądane byłyby działania kompleksowe, pozwalające na zasadnicze unowocześnienie w krótkim czasie większej części substancji danej placówki. Oczekiwany efekt to podniesienie komfortu i bezpieczeństwa pacjentów i personelu oraz obniżenie kosztów eksploatacyjnych obiektu. Wiele szpitali planuje również rozbudowę swoich oddziałów i te działania często mogą być włączone do wspomnianej wcześniej modernizacji energetycznej.

1 stycznia 2015

Modernizacja oświetlenia ulicznego w formule PPP

W roku 2014 pojawiły się postępowania publiczne, dotyczące modernizacji oświetlenia ulicznego w formule PPP, co wskazuje na perspektywę większej liczby takich projektów w tym roku. Powstaje pytanie, jaką drogę obiorą zamawiający w przypadku zamiaru modernizacji większych systemów – powyżej 3–4 tys. punktów. Narzucają się tu dwa kierunki modelowe.

Model pierwszy może polegać głównie na wymianie opraw wraz ze źródłami światła na energooszczędne. W zakresie postępowania może być również serwis utrzymaniowy w okresie kontraktu i częściowa wymiana elementów infrastruktury takiej, jak słupy czy kable. Zmniejszone zużycie energii będzie tu istotnym elementem, kluczowy jest tu jednak szybki zwrot kosztów inwestycji. Czyli raczej mniejszy efekt, ale przy niższym koszcie.

10 grudnia 2014

Wycena ryzyk w projektach efektywności energetycznej – rozważania

Z istoty rzeczy koncepcja partnerstwa publiczno-prywatnego zakłada zdjęcie ze strony publicznej większej części ryzyka związanego z projektem/inwestycją i przeniesienie go na partnera prywatnego. Nasuwa się tu oczywista myśl, że fakt ponoszenia ryzyka kosztuje. Może więc wycena ryzyka przez partnera prywatnego zwiększy koszt projektu i spowoduje, że będzie on droższy niż przy klasycznej realizacji, gdy ryzyka te w większej części ponosi strona publiczna?

Wręcz przeciwnie. Ryzyko zawsze jest kosztem i ewentualne nieujawnienie go w wycenie procesu inwestycyjnego przez podmiot publiczny nie oznacza, że go nie ma i że nic nie kosztuje; gdy ryzyko się zmaterializuje, wystąpi również jego koszt (niemile zaskakując podmiot publiczny, oczywiście).

7 listopada 2014

Ryzyka w projektach efektywności energetycznej z gwarancją efektu, w formule PPP

Projekty PPP charakteryzują się występowaniem ryzyk klasyfikowanych zasadniczo w trzech grupach: ryzyko popytu, budowy i dostępności. W zależności od projektu, ryzyka te – przynajmniej dwa z trzech – w całości lub w większości ponoszone są przez partnera prywatnego. Najczęściej jest to ryzyko budowy oraz ryzyko dostępności.

Ryzyko budowy jest typowym ryzykiem występującym przy realizacjach inwestycyjnych z tym jednak, że w projektach efektywności energetycznej występują trzy specyficzne elementy: